Riekje Hoffman over het ontstaan van Vrijheid in het Hoofd

In een radio-interview met Arjan Klaver van regionale omroep Eemland1 vertelde initiatiefnemer Riekje Hoffman over de aanleiding voor het project Vrijheid in het Hoofd. Met dit project worden de persoonlijke verhalen van de eerste generatie Indische Nederlanders vastgelegd en gedeeld, in podcasts en in de portrettententoonstelling die nu te zien is.

Voor Riekje is het verzamelen en doorgeven van deze verhalen urgent.
De eerste generatie raakt op leeftijd, en met hen dreigen herinneringen, ervaringen en emoties te verdwijnen.

“Hun stemmen zijn erfgoed. Het zijn verhalen die niet in geschiedenisboeken staan, maar wel in families leven. En het is belangrijk dat ze verteld blijven worden.”

Luister het interview terug:

Tussen zwijgen en doorgeven

Riekje beschrijft hoe veel kinderen van de eerste generatie, waaronder zijzelf, zijn opgegroeid met stilte rondom het verleden. Niet omdat er niets te vertellen was, maar omdat ouders hun kinderen wilden beschermen. De oorlog, de kampen, de vlucht en de aankomst in Nederland waren te pijnlijk om onder woorden te brengen.

De tweede generatie — haar generatie — stond daardoor tussen twee werelden in:
met vragen die nooit gesteld mochten worden, en antwoorden die nooit werden uitgesproken.

“Je wordt eigenlijk een schakel. Je probeert de pijn van je ouders te ontzien, en tegelijkertijd zie je dat je eigen kinderen met dezelfde vragen lopen. Dan besef je: nu moet het wel verteld worden.”

Aankomst in Nederland: welkom of juist niet?

In het interview legt Riekje uit hoe veel Indische gezinnen in de jaren na de oorlog naar Nederland kwamen. Niet als emigranten, maar als Nederlanders die dachten terug te keren naar hun moederland. De realiteit was anders:
kou, armoede, opvang in pensions en barakken, en een samenleving die vaak afstandelijk en soms ronduit vijandig reageerde.

“Je kwam in de winter aan, soms in zomerkleren. Je kreeg tweedehands jassen die niet pasten. En bovenal: het gevoel dat je niet welkom was. Dat laat sporen na.”

Die sporen werkte diep door in gezinnen en generaties.

Waarom nu podcasts én portretten?

Vrijheid in het Hoofd combineert persoonlijke gesprekken met fotografische portretten.
Fotograaf Ellen Kolff, zelf tweede generatie, fotografeerde de geïnterviewden in hun eigen omgeving.

“In de ogen van mensen zie je wat nooit is uitgesproken. De geschiedenis zit niet alleen in woorden, maar in gezichten, in houding, in stilte.”

De podcasts brengen de stemmen terug — soms breekbaar, soms krachtig, altijd doorleefd.

Doorgeven is helen

Voor Riekje staat het project in het teken van erkenning en menselijkheid. Niet om wonden open te maken, maar om ruimte te geven aan wat al generaties wordt gedragen.

“Het gaat erom dat wij onze kinderen en kleinkinderen niet alleen foto’s en voorwerpen nalaten, maar ook de verhalen die erbij horen. Want wie je bent, begint niet bij jezelf.”