Tijdens de opening van Vrijheid in het Hoofd vertelde dichter, muzikant en schrijver Robin Block over zijn familiegeschiedenis en de doorwerking van het Indische verleden in zijn eigen leven. Met poëzie, muziek en vertelkunst nam hij het publiek mee in herinneringen die zijn grootouders nooit volledig uitspraken, maar die zich in gebaren, geuren en objecten hebben vastgezet.

Block behoort tot de derde generatie. Zijn vader werd vlak na aankomst in Nederland geboren, terwijl zijn grootouders hun jeugd, oorlogsjaren en trauma’s meedroegen vanuit Nederlands-Indië.

“De gevoelens over Nederland en Indonesië bewegen. Ze zijn nooit vast. Het is altijd een plek tussen twee huizen, twee verhalen, twee waarheden.”

Het kleine voorwerp dat een hele geschiedenis draagt

Block vertelde hoe hij als kind een klein doosje kreeg van zijn grootmoeder, met daarin een half rozenkransje. Het was ooit door een bewaker uit haar handen gerukt en gebroken, tijdens haar gevangenschap in een kamp. Toch gaf ze het door als bescherming, als tastbaar bewijs dat overleven mogelijk was.

De waarde zat niet in het object, maar in het verhaal dat eraan vastzat — en dat verhaal, zei Block, bleef altijd half verteld.

“Een half voorwerp, een half verhaal. Wat we niet kunnen zeggen, wordt doorgegeven in adem, in stilte, in hoe we onze kinderen vasthouden.”

Tussen zwijgen en verlangen

De verhalen die Block kende uit zijn jeugd waren soms warm en liefdevol: de geur van kayaputi in de winter, de geur van trassi en sereh in de keuken, de knusse familiefeesten in Mijdrecht. Maar achter die warme beelden schuilde iets anders: stilte. Dingen waar niet over gesproken werd, plekken in het verleden die niet mochten worden aangeraakt.

“Ik ben opgegroeid met een dubbel beeld. Aan de ene kant de nostalgie, aan de andere kant de blinde vlekken.”

Op zoek naar het huis van zijn grootvader

Zijn zoektocht bracht hem naar Surabaya, naar het huis waar zijn opa ooit woonde. Daar vond hij familieleden die hij nooit eerder had gezien. Samen legden ze een stamboom open op tafel — een web van namen, lijnen en generaties.
In dat moment vielen verhalen samen: de officiële geschiedenissen, de verzwegen geschiedenissen, de verzachte familielegendes.

Het was geen slotstuk, maar een begin.
Een thuiskomst in delen.

Het belang van ruimte voor persoonlijke familiegeschiedenissen

Block sloot zijn bijdrage af met muziek en poëzie. Hij liet horen hoe verhalen door generaties heen bewegen — soms losgezongen, soms zacht verscholen — maar nooit verdwenen.

“Zoveel Indische families, zoveel geschiedenissen. Geen verhaal is hetzelfde. Daarom moeten we ze blijven vertellen. Niet om af te ronden, maar om weer adem te geven.”